Yajarityari yairikayeteri ejatsi iminkiayeteri kantsiriki o terika amakobentyaro tsaeyantsipaye ari opashinitashitanajia osamanitakirika ejatsi Tsikarika okantakotya yajariantayetakerika, kari tsimakoyetaperotatsiri ejatsi airorika intsimayetsi ishintsinkapaye.

Amakobentantsi aririka ikantakantaitemi kariperori tsaeyantsi ejatsi yairikabaishitakiamiririka/ iminkitemirika kantsiriki tera piyotakotero paitaka iminkiabaitetantakamiri

Amakobentantsi aririka ikantakantaitemi kariperori tsaeyantsi ejatsi yairikabaishitakiamiririka/ iminkitemirika kantsiriki tera piyotakotero paitaka iminkiabaitetantakamiri

Yajarityari yairikayeteri ejatsi iminkiayeteri kantsiriki o terika amakobentyaro tsaeyantsipaye ari opashinitashitanajia osamanitakirika ejatsi Tsikarika okantakotya yajariantayetakerika, kari tsimakoyetaperotatsiri ejatsi airorika intsimayetsi ishintsinkapaye.

Ilustración: Omar Siancas.

Aparopaye kamantayetantatsiri iminkiabashitakari kantsirimashiki. Osheki kiayitaintsiri osamani ishitobajetantajiarini tera omatyatsi osankinatakotya paperishiki iyoperoitantanakiari kametsa ikiaki kantsiriki.

11 Mayo, 2022

Kamantayetantatsiri ari ikantakantaitakiri tera yankabaijeteni kametsa aritaki intsayakobashitakiari, irojatsita iminkiapiroitantyari o terika pipinatakobentya. Ari ikantakiri Oinijakota iroperori sankenamento yamayantajetyari irashi kamantayetantatsiri janta OSCE, ishikantaitantyariri maroni yakoyetakiri yoenijantayeteri maroni atsiripaye, kimitachari aririka intsayakoyiteri antabayitatsiri janta pankotsipankoki el estado, iripirotatsiri atsiri iyoitsiriri maroiteni pashini kimitachari apatotantsipaye iyopirojetsirini. Aparopaye kamantayetantatsiri iminkiabashitakari kantsirimashiki. Osheki kiayitaintsiri osamani ishitobajetantajiarini tera omatyatsi osankinatakotya paperishiki iyoperoitantanakiari kametsa ikiaki kantsiriki.

Kantakantsi kametsatatsiri ñantsi amabentantyarori itsayakoitakiamiririka ejatsi aririka iminkitakimirika kantsirimashiki.

Yajarityari yairikayeteri ejatsi iminkiayeteri kantsiriki o terika amakobentyaro tsaeyantsipaye ari opashinitashitanajia osamanitakirika ejatsi Tsikarika okantakotya yajariantayetakerika, kari tsimakoyetaperotatsiri ejatsi airorika intsimayetsi ishintsinkapaye. Irotaki inkobakoyetsi yaminapintaitakoyetero, ontsimatote yantabaibentakoitero tema osheki kitaiteriki opashinitashitanaja ñantsi. Akobaperotsiri airo yajarimachitantaitari ari Oinijakotari iroperori sankenamento yamayantajetyari irashi kamantayetantatsiri akoyentakirori ñantsi oinijayetsirori iroperori sankenamento kamantantsipaye Sin Fronteras pinkemakoteri ikantajitakirini kamantantayetatsiri:

  • Paminaperotiro paitaka abisatsiri kari shintsitakairori. Kimitachari tsika opaitaka obairo abotsi otsiminta pibanko ejatsi terika pitsimakote ñakarontsi ikaimantaitantyamiri; ejatsi terika pitsimakote kisakobentemiri yipiyaitantyamirori iroperori ñantsi.
  • Pamakobentaperotyari: Ontsimatsi otsimakote sankenarentsi tsikakobentajairi. Kimitachari ontsimakote yotaperoyitsirori patsiro itsikakobentajetajai, ontsimakote apatorentsi antakoteroni, atsimakotantyari ñakarontsi ikaimantaitantantyari, poñaka antsimakote shiyakomento, atsimakote atsiripaye yotaperotsirori itsikakobentaini, airotsi atsarobabentajero, etc,etc

Iroka, ari oinijakotari iroperori sankenarentsi ashi red-ki irashi tsikakobentantsi ashi SEEMO okantakota:

  • Piñakirorika ishintsibintaitemi o terika antakimirika mantsiyarentsi iro kantsimaitacha te ikimisantaititemi maroni atsiripaye, intsipaitini pijate pikamanteri akoyitsirori kenkitsarentsi kamantayitantatsiri onkoñatanakita.
  • Pimanayetero maroni sankenarentsi pisaikantaitari kantsirimashiki-kimitachari mityankayitsimiri sankinarentsi pairani correo-ki, Ejatsi sankenarentsi iroperori, akoyitakirori ñabaimentotsi ejatsi yakoyetakimirori pishiyakamento- pimanaperotatyero katsi airo iñayitantaro ejatsita poinijayeteri pishininkapaye pikobakiri.
  • Aririka iminkiyayitakiri kantsimashiki, amakobentyaro intsayakoiyetakairika otsimatsi atsikakobentya, intsipaite inkamantiri ñabaimentotsi okoñatakotanakita ejatsi iyoketanakinita atsiriyitatsi.
  • Yajarityari ejatsi yantayeteri kamantantatsiri ejatsi ishininka ontsimatsi iyate ikamanteri aripirityaki ejatsi iyojetanakitani maroni atsipaye.
  • Tsame apatyeri maroiteni kamantantatsiri akoyitsiro iropero abisayatatsiri. Aririka itsayakoityaririka, ipasayiteririka ontsimatsi akamantakoteri pashini kipatsipayeki.

Kimitachiri, Comité para la Protección de los Periodistas (CPJ) yantakero sankenarentsi apatyakoterini aririka ipasayeteririka ejatsi ibakoitakiro digital-ki irashi kamantantatsini kiayetantsiri kantsiriki ejatsita yairikayetakiriri:

Iroperotatsiri Sankenatakotainchari ashi amakobentantyarori digital-ka:

  • Pamakobentyaro pibayitero kametsa pisankinaripaye patsiro airo yaitsiro aririka yairikayetakimirika ejatsita iminkitakimirika. Amakobentantyarori yaitero pakoyetakiri pantabairepaye ejatsi airo iyointanta ninka pakotakiri ñabaimentotsiki. Pikinkeshiriyaro pisankinari, ejatsi pibaperite ejatsi pishiyakantayetakiri, pibakotero kametsa ejatsi piyotakoterora tsika pibakirori.
  • Pishayitatyiro maroni pakotakiri patsiro airo itsayakoyetantyamiri. Pipampitsashiriya tema pinkatsaripaye ejatsi obantsinkaripaye aritaki yakoyetajironi matsintonakiki maroni pishayitakiri obakiraini. Pishakoyetero maroni okarataki pisankinayetakiri matsintonakiki ejatsi pashitanajiro maroni aririka pishitobanajirika.
  • Pitsikakobentero pisankenari ejatsi airora poinijayetakotsiro en las redes sociales. Ontsimatsi piyotakotero paitarika pisankinateri aritaki okobenkataki apata pamakobentya.

Sankenatakotainchari ashi amakobentantyarori abatsa:

Paminakobentero ejatsi pikimatsaperotero tsika okantakotari iropero sankenarentsi tsikakobentemini kimitachari abirokaiteni kamantantayetatsiri pinanpiteki o terika pashini nampitsi pibabisayetakiri maroni ñantsi.  Pamenapiterora piñantyarori: Paitaka yairikaitantyamirika ejatsita paita airo yairikantaityamiri; osankinatakotanaka pairani yairikayetantakari kamantantatsiri ejatsita tsika okantaka yapatyiyitakirika; Tsikama okantakotari yantabaijetsini pankotsipankoki isaikaye jebayetsirori aipatsiteki aminakoyetsirori aririka yairikaitakimiririka; Tsikarika anta yairikaitemi ejatsi aririka pikantakobentakia pikaimakanteri aparoni atsiri tsikakobentemini paitanainchari abogados.

Piyotakoperotantyarori iroperori ñantsika, pamenakotero oka kimitachari yaminakoyetakiro kobenkayetatsiri ashi CPJ, otsipariayitatya pashini añanekipaye.

Aririka yairikayetakimirika/aririka iminkiayetakimirika:

• Iminkiayentantyamiri, Aripirityakiri ontsimatsi ikamantemi piyotantanakiari iminkitatsimi ejatsi otsimatsi ikante paitaka iminkitantyamirika. Pamenanakiro abotsi, oriatsiri ejatsi okaratakote iminkitantakamirika.

• Airora pakotsiro iminkitakimirika ejatsita airo pishiyakantayetsiro- aritaki pikisakakiari Aripirityakiri irojatsitani ipasabaiteitemi ejatsi yapitsaitemiro pishikamento.

• Pisankinatakotero maroni yantayetakiri Aripirityakiri, ejatsi tsika ipayetari, ejatsi ñakarontsi irashi ishiyakomento, nampitsi ejatsi paminaperoteri pikinkisheriantajiari.

• Pamenayetiri atsiriyitatsiri pisaikakira tema irijitaki ñakobentemini yairikaitakimirika.

• Aririka iposakimirika Aripirityakiri, otsimatsi poinijayero pibatsaro itsitonkakimirika pibatsaki, iriorika abintakimirika ejatsita ikibantaitemirika abintarontsiki. Pisankinatakoteri ibairo ejatsi pikinkishekotyarira iboro.

Piyotakoperotantyarori iroperori ñantsika, pisanpikobentaitero jaka Yamenakoyetero ashi iroperori sankenamento tsikakobentatsini tekeratsita ipayeterita ashi CPJ oka obakotanaka ashi GIJN yoinijayetemiro pamabentakotyari antabayitatsiri jebayitsirori anampiteki aritakiamirika pibankoki (kimitachari janta Rusia-ki)